Elektriciteitsmarkten in Zuid-Europa

Zuid-Europa brengt Spanje, Portugal en Italië samen - aangrenzende elektriciteitsmarkten waar de day-ahead-prijzen vooral worden beïnvloed door de opwekking van zonne- en windenergie, hydrologie, temperatuur, gaskosten en netbeperkingen. Voor huishoudens is dit van belang omdat vergelijkbaar weer en een gedeelde regionale achtergrond niet dezelfde goedkope en dure uren garanderen. Een van de duidelijkste patronen in deze regio is het contrast tussen goedkopere uren overdag en duurdere avondperioden.

Als uw tarief is gekoppeld aan de spotprijzen voor elektriciteit, helpt het om niet alleen de dagelijkse gemiddelde prijs te begrijpen, maar ook de vorm van de prijscurve. In deze regio is het vooral nuttig om te kijken naar de opwekking van zonne-energie, het risico van een avondpiek, de hydrologie, de gasachtergrond en het verschil tussen de Iberische marktlogica en de Italiaanse multizonestructuur.

De bredere logica van de Europese elektriciteitsmarkten - inclusief de day-ahead-prijs, biedzones, marktdeelnemers en zoneoverschrijdende beperkingen - wordt uitgelegd op de Europese elektriciteitsmarkten-pagina.

Welke landen en zones behoren tot deze groep

Dit regionale overzicht omvat de volgende landen en zones:

Spanje: ES
Portugal: PT
Italië: North, Centre-North, Centre-South, South, Calabria, Sicily, Sardinia

Dit is een van de duidelijkste regio’s om te laten zien hoe vergelijkbaar weer en een vergelijkbare dagelijkse vraagvorm naast elkaar kunnen bestaan met een verschillende mate van marktintegratie.

Waarom deze markten zijn gegroepeerd

Spanje, Portugal en Italië reageren regelmatig op dezelfde kernfactoren, maar de logica van de interne markt in de regio is niet dezelfde:

sterke invloed van de zon overdag;
een zichtbare rol voor wind en hydrologie;
scherpe prijsveranderingen in de avond nadat de zonne-energieopbrengst daalt;
een belangrijke rol voor gas in krappere uren;
afhankelijkheid van interconnectoren met buurlanden en van interne netbeperkingen.

Spanje en Portugal zijn binnen MIBEL bijzonder nauw met elkaar verbonden via OMIE. Italië neemt deel aan de Europese day-ahead-marktkoppeling, maar handelt via het afzonderlijke GME-platform en is verdeeld in verschillende interne zones. Daarom bewegen de prijzen in de regio vaak in dezelfde richting, maar mogen ze niet worden gezien als het resultaat van één gemeenschappelijke markt.

Handelsplatformen en marktkoppeling

Voor Spanje en Portugal is OMIE het belangrijkste handelsplatform. Hier wordt het day-ahead resultaat voor MIBEL gevormd met aparte prijzen voor het Spaanse en Portugese systeem.

Italië handelt via GME; vooral in het MGP-segment. Dit maakt ook deel uit van de bredere Europese day-ahead-berekening, maar niet van dezelfde beursomgeving als OMIE en MIBEL. Binnen Italië geldt een meerzonestructuur, waardoor lokale knelpunten en interne overdrachtscapaciteit een bijzonder zichtbare rol spelen.

Wat hier de elektriciteitsprijzen het sterkst bepaalt

1. Opwekking van zonne-energie

Voor Zuid-Europa is de opbrengst uit zonne-energie een van de duidelijkste factoren die de day-ahead-prijzen bepalen. Tijdens uren met veel zonne-energie dalen de prijzen overdag vaak sterker dan in veel andere Europese regio’s.

2. Wind

Winderige dagen kunnen de prijsdruk verder verminderen en de vorm van de dagelijkse curve veranderen. Als er minder wind is, is het systeem sterker afhankelijk van andere opwekkingsbronnen en van hoe snel de avondvraag stijgt.

3. Hydrologie

Hydrologische omstandigheden blijven een belangrijke factor voor de regio. Wanneer waterkrachtbronnen in goede hoeveelheden beschikbaar zijn, krijgt de markt doorgaans meer flexibiliteit. Wanneer de hydrologie zwakker is, neemt de rol van andere bronnen en externe beperkingen toe.

4. Temperatuur- en vraagpieken in de avond

Warmte, kou en het gebruikelijke dagelijkse consumptieprofiel hebben allemaal een sterke invloed op de prijzen. De regio staat vooral bekend om het contrast tussen goedkopere uren overdag en duurdere avondperioden, wanneer de opwekking van zonne-energie scherp afneemt terwijl de vraag actief blijft.

5. Gas- en thermische opwekking

Wanneer zonne-, wind- en waterkracht niet voldoende zijn, wordt thermische opwekking veel belangrijker. Op zulke dagen hebben de gaskosten en het algehele thermische evenwicht een duidelijke invloed op de day-aheadprijs.

6. Interconnectoren en interne beperkingen

Spanje en Portugal zijn nauw met elkaar verbonden binnen het Iberisch schiereiland, maar hun integratie met de rest van Europa hangt nog steeds af van de beschikbaarheid van verbindingen met Frankrijk. Voor Italië zijn zowel de externe banden met Frankrijk, Zwitserland, Oostenrijk en Slovenië als de interne beperkingen tussen de eigen marktzones van bijzonder belang. Dat is de reden dat netwerkbeperkingen vaak bepalen hoe ver aangrenzende prijssignalen daadwerkelijk kunnen reiken.

7. Beschikbaarheid van grote fabrieken en infrastructuur

Onderhoud, uitval, lijnbeperkingen en de onbeschikbaarheid van grote eenheden veranderen ook snel het marktevenwicht. In een regio met een hoog aandeel variabele opwekking zijn deze veranderingen vooral zichtbaar tijdens uren waarop het systeem het duurdere avondgedeelte van de curve al nadert.

Belangrijkste transmissiesysteembeheerders

De belangrijkste transmissienetbeheerders in deze regio zijn onder meer:

Red Electrica (Spanje)
REN (Portugal)
Terna (Italië)

Hun rol is vooral zichtbaar waar de prijzen afhankelijk zijn van de interne verbondenheid van Spanje en Portugal, van externe banden met buurlanden en van interne beperkingen binnen de Italiaanse markt.

Waarom prijzen binnen de regio sterk kunnen uiteenlopen

Zelfs binnen Zuid-Europa betekenen vergelijkbare weersomstandigheden niet dezelfde prijs op alle markten in de regio.

Een typisch scenario ziet er als volgt uit:

een deel van de regio wordt aangedreven door zonne-, wind- en hydrologie;
een ander deel heeft te maken met een hogere vraag, een duurder thermisch evenwicht of een zwakkere interne transmissie;
er verschijnen beperkingen tussen zones of op externe links;
de uiteindelijke prijzen lopen uiteen, ook al blijft de bredere richting hetzelfde.

Dat is de reden waarom de Portugese day-ahead-prijs vaak dicht bij de Spaanse ligt, terwijl Italiaanse zones zich in een vergelijkbare richting kunnen bewegen, maar toch met verschillende resultaten per zone eindigen.

Wat dit betekent voor huishoudens

Voor huishoudens is het vooral nuttig om naar de vorm van de dagelijkse curve te kijken: waar het brede goedkopere venster verschijnt, hoe sterk de avondprijsstijging is en of het zinvol is om de consumptie naar zonnerijke of winderige uren te verplaatsen.

De eerste dingen die moeten volgen zijn:

de zonne- en windvoorspelling;
temperatuur en kans op een sterke avondpiek;
hydrologische omstandigheden;
verschillen tussen de Spaanse, Portugese en Italiaanse prijsdynamiek;
uw eigen biedzone en uw eigen verbruiksuren.

Als u een spot-linked tarief gebruikt, kunt u flexibel verbruik effectiever plannen, bijvoorbeeld voor het opladen van elektrische auto’s, de was, de vaatwasser en het verwarmen van water.

Korte conclusie

Zuid-Europa is niet één gemeenschappelijke markt, maar een reeks aangrenzende elektriciteitsmarktkaders in Spanje, Portugal en Italië met vergelijkbare prijsfactoren. De belangrijkste factoren hier zijn OMIE en MIBEL in het westen, GME en de multizonestructuur van Italië, de opwekking van zonne- en windenergie, hydrologie, temperatuur, gas en netbeperkingen. Daarom kunnen praktische beslissingen het beste niet worden genomen op basis van het daggemiddelde, maar op basis van de specifieke prijscurve van uw eigen land en zone.